Kitab\u00fc\u2019l-Mille\/Din \u00dczerine, Farabi\u2019nin felsefi sisteminin merkezi meselelerinden biri olan din konusuna tahsis edilmi\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Farabi, kitab\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ge\u00e7en \u201cmille\u201d kelimesinin din kelimesiyle nerdeyse ayn\u0131 anlam\u0131 verdi\u011fini belirtse de, din lafz\u0131n\u0131 sadece bu eserinde de\u011fil di\u011fer eserlerinde de hemen hemen hi\u00e7 kullanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cdin\u201dden farkl\u0131 olarak \u201cmille\u201d, \u00f6zellikle, din dedi\u011fimiz inan\u00e7lar ve ameller manzumesini \u015fartlara g\u00f6re takdir edip belirleyen insana i\u015faret eder. Bu da bize, sadece erdemli dinlerden de\u011fil erdemsiz dinlerden de bahsetme imkan\u0131 verir. Farabi, kitab\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda dinlerle ilgili bu ayr\u0131m\u0131 yapar ve erdemsiz dinleri erdemsiz y\u00f6netim bi\u00e7imleriyle ili\u015fkilendirir. Bu \u015fekildeki ayr\u0131m \u015funa i\u015faret eder ki, politik nitelikteki toplum, erdemli olsun veya olmas\u0131n, toplumu belli de\u011ferler etraf\u0131nda toplayan, belli gayelere do\u011fru y\u00f6nlendiren bir dini zorunlu k\u0131lar. Eserin son paragraf\u0131nda belirtildi\u011fi \u00fczere, bir \u201cortak din\u201d olmaks\u0131z\u0131n toplumu d\u00fcnya ve ahiret mutlulu\u011fu do\u011frultusunda y\u00f6nlendirmek m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Dolay\u0131s\u0131yla Farabi\u2019ye g\u00f6re din ilm-i medeni kapsam\u0131ndad\u0131r. Din, kurumsal olarak, bilinmesi\/inan\u0131lmas\u0131 gereken birtak\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015flerle\/ara\u2019 yap\u0131lmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 gereken birtak\u0131m fiilleri i\u00e7erir. Bunlar Farabi\u2019nin di\u011fer eserlerinde de bahse konu edilir fakat bunlar\u0131n \u00f6zl\u00fc ve a\u00e7\u0131k bir say\u0131m\u0131 Kitab\u00fc\u2019l-Mille\u2019de yer al\u0131r. Bu say\u0131mla ilgili olarak iki hususu belirtebiliriz. Birincisi, Farabi\u2019nin \u00e7er\u00e7evesini \u00e7izdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015fler\/inan\u00e7lar geleneksel \u201cament\u00fc\u201d listesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yans\u0131t\u0131r fakat ondan \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 ihtiva eder. \u0130kincisi, Mebadiu Arai Ehli\u2019l-Medineti\u2019l-Faz\u0131la, s\u00f6z konusu g\u00f6r\u00fc\u015flerin\/ara\u2019 ilkelerini, yani makullerini inceler. Dolay\u0131s\u0131yla Farabi\u2019ye g\u00f6re y\u00f6ntem ve iletim bi\u00e7imleri farkl\u0131 olsa da erdemli dinin m\u00fcfredat\u0131yla hakiki felsefenin m\u00fcfredat\u0131 \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Din \u00dczerine<\/p>\n