İslam'da Edeb

Edeb Yâ Hû!

1- Allah'a karşı edeb..
2- Resûlullah sallalahu aleyhi ve selleme karşı edeb..
3- Kitabullah'a karşı edeb..
4- Şer'-i şerife karşı edeb..
5- Ümmet-i Muhammed'e karşı edeb..
6- İnsanlığa karşı edeb...

1- Allah'a karşı edeb: Ezelde O'na verdiğimiz ahd ü misakı hatırlamak; O'nun İlâhımız, Rabb'imiz, Yaratıcı'mız, Mevla'mız olduğunu bilmek; rızasını kazanmak için çalışmak; O'na karşı ihlâslı olmak; dostlarına dost, düşmanlarına düşman olmak; gelişimizin Ondan, dönüşümüzün O'na olduğunu bilmek; O'na itaat etmek, Ondan korkmak, Onu sevmek.... Velhasıl: Mümin, muvahhid, abid, muhlis, muhsin, muttaki, mütevekkil, mücâhid, mütevazı bir kulu olmaya çalışmak.

2- Reaûlullah sallallahu aleyhi ve selleme karşı edeb: Ona biatlı olduğumuzun, onun ümmeti içinde bulunduğumuzun şuuru içinde onun yegâne ulu önder ve rehberimiz olduğumu hiçbir an hatırdan çıkarmamak, bize Rabbimiz teâla Ve tekaddes katından getirdiği yüce Şeriata ve onun nurlu Sünnet-i seniyesine sımsıkı sarılmak; onun ashabını, etbâını, ehl-i beytini, ezvac-ı mutahharat annelerimizi, âlini ve halifeleri durumunda bulunan rabbânî Alimleri, kâmil mürşidleri, Adil emirleri sevmek ve itaat etmek; onun uğrunda her fedakârlığa hazır bulunmak;.onu, Aile fertlerimizden, yakınlarımızdan ve nefsimizden daha çok sevmek; onunla Cennet'te buluşmaya can atmak.

3- Kitabullah'a karşı edeb: Onu düsturumuz bilmek; onu. Kendi rey ve hevamıza göre mânallandınp yorumlamak; Ehî-i sünnet büyüklerinin, müfessirîn-i kiram hazeratının tefsirlerini kabul etmek; ona sadece hizmet etmek, onu asla istihdam etmemek; onu yüceltmek, ona sarılmak.

4- Şer'-i şerife karşı edeb: Onun ahkâmına uymak, onu nizamların en Üstünü bilmek, ona tazim etmek, onun tahkirine izin vermemek; onun gösterdiği şekilde mârufla emr ve münkerden nehy etmek; ahkâmının Kıyamete kadar baki ve merî olduğunu bilmek.

5- Ümmet-i Muhammed'e karşı edeb: Bütün Müslümanları kardeş bilmek; tefrikaya, nifaka, şikaka, fitneye, fesada sebebiyet vermemek; Ehli sünnet itikadına muhalif olmayan ve Şeriat hudutlarını zorlamayan çeşitliliğe müsamaha göstermek. (Ümmetimin çeşitliliği geniş bir rahmettir-hadîs). Bütün hak tarikatleri birer Tarikattı Muhammediye" olarak kabul etmek, mürşidlerine ve dervişlerine sevgi ve saygı göstermek. Ümmet şuurunu ikinci plâna atıp da, fırkacılık ve meşreb asabiyetine kapılmamak. Resul-i Kibriya'nın milletinden ve ümmetinden olmakla öğünmek, sevinmek, buna hamdü sena etmek.

6- İnsanlığa karşı edeb: Gayr-i müslimlerin "ümmetti davet1* (henüz Müslüman olmamış, fakat İslâm'a çağırılmaları gereken bir topluluk) olduklarını düşünerek, güzel öğütlerle, akıl ve kültürlerinin seviyesine uygun bir tarzda, onları İslâm'a çağırmak; yanlış tutumlarla, ham hareketlerle, Müslümanlığa yakışmaz hallerle onları peşinen islâm'dan nefret ettirmemek. Ayinemizi saf ve parlak tutmak, tâki bize bakan bizde islâm'ın güzelliklerini görsün.