Z Raporu Dergisi Sayı: 79 Aralık 2025

Ticaret savaşları, tedarik zinciri kırılmaları ve yükselen korumacılık, dünya ekonomisini çok merkezli bir yapıya sürüklüyor. ABD’nin tarifeleri, Çin’in hammadde kartı ve Avrupa’nın stratejik özerklik arayışı, küresel sistemde yeni ittifakların önünü açıyor. BRICS, RCEP ve CPTPP gibi bloklar artık yalnızca ekonomik değil, jeopolitik güç merkezleri olarak sahneye çıkıyor. Uzmanlara göre bu dönüşüm, Batı’dan Doğu’ya uzanan uzun soluklu bir hegemonya değişiminin habercisi. Bu kapsamda Z Raporu Aralık sayısı ‘Küresel Endüstride Üçlü Cephe’ başlıklı kapak dosyasında dünyanın tek merkezli küreselleşmeyi aşarak stratejik blokların rekabet ettiği yeni çağın tartışmasını sayfalarına taşıyor. TÜRKİYE’NİN START-UP EKOSİSTEMİ GÜÇLENİYORTürkiye’nin 25 yıllık start-up ekosistemi ‘hasat’ dönemine girerken, yatırımlar hız kesmeden artıyor. 2025’in üçüncü çeyreğinde Türk girişimlerine 475 milyon dolarlık yatırım yapılması, bu büyümenin en somut göstergesi oldu. Yapay zekâ, fintech ve SaaS çözümleri ölçeklenebilir modelleriyle yatırımcı ilgisinin odağında yer alıyor. Uzmanlara göre, artık sadece sermaye değil; küresel vizyon, güçlü hikâyeler ve işbirliği kültürü Türkiye’nin girişimcilik yolculuğunu şekillendirecek. Türkiye, yenilikçi fikirlerin doğduğu bölgesel bir girişimcilik üssüne dönüşüyor.ABD-ÇİN UZLAŞISI GEÇİCİ Mİ, KALICI MI?Busan’daki Trump-Şi buluşması iki süper gücün karşılıklı bağımlılıkla örülü rekabetini sakinleştiren kısa süreli bir mola sunuyor. Washington tarifeleri düşürürken Pekin nadir element kısıtlamalarını askıya aldı; ancak çip, yapay zekâ ve dijital güvenlik gibi stratejik alanlarda çözümsüzlük devam ediyor. Tarafların iç ekonomik baskılar nedeniyle attığı bu sınırlı adımlar, küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığını ve yapay zekâ eksenine taşınan yeni güç mücadelesinin giderek sertleştiğini gösteriyor. KÜRESEL YETENEK AVIGünümüzde ülkeler yapay zekâdan çip üretimine, enerjiden savunma teknolojilerine kadar geleceğin stratejik sektörlerini belirleyecek en kritik unsur olan nitelikli insan kaynağı için amansız bir rekabet yürütüyor. ABD’nin H-1B vizesi maliyetlerini 100 bin dolara çıkarmasının ardından Çin’in K vizesi ile genç STEM mezunlarına kapılarını açması, küresel yetenek çekme yarışının yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. DEHŞET DENGESİNE DÖNÜŞ“Dehşet dengesi” kavramı, Soğuk Savaş’ın karanlık ama istikrar sağlayıcı mekanizmasını ifade eder. Bugün bu kavramın yeniden gündeme gelmesi, uluslararası sistemin hızlı bir dönüşüm içinde olduğunun işareti. Büyük güçler arasındaki rekabet sertleşirken, nükleer silahlar yalnızca caydırıcılığın değil, aynı zamanda dış politikada baskı ve sinyal verme araçlarının bir parçası haline geliyor.