Gramer ve Yorum

Arap dilinde nahiv ilmi, dilsel yapıyı düzenleyen kuralları tespit etmenin ötesinde, metnin nasıl anlaşılması gerektiğine dair yerleşik bir düşünce geleneğini de temsil eder. Bu gelenek, dildeki kullanımları yalnızca doğru–yanlış ikiliği içinde değerlendirmez; kuralın zahiriyle birebir örtüşmeyen yapıları da açıklama ve anlamlandırma ihtiyacını merkeze alır. Nahiv düşüncesinin bu yönü, dil kuralı ile metin arasında kurulmaya çalışılan bir uyum arayışını görünür kılar. Nahiv literatüründe farklı adlandırmalarla karşımıza çıkan nahvî te’vil olgusu, tam da bu uyum arayışına yönelik bir yorum biçimi olarak ortaya çıkar.Bu kitap, nahvî te’vil olgusunu, nahiv sahasında günümüze ulaşan en erken ve en kurucu metin olan Sîbeveyh’in el-Kitâb’ı merkezinde ele almaktadır. Çalışmada, el-Kitâb’ta yer alan te’vil örnekleri doğrudan metin taraması yoluyla tespit edilmekte; bu örnekler, kavramsal temelleri, gerekçeleri ve başvurulan yöntemleriyle birlikte bütüncül bir çerçevede incelenmektedir. Böylece nahvî te’vil, sonradan ihdas edilmiş teorik bir kavram olarak değil, erken dönemlerden itibaren fiilen işleyen ve nahiv düşüncesinin merkezinde yer alan bir yorum olgusu olarak değerlendirilmekte; Sîbeveyh’in kurucu konumu çerçevesinde ilk ve belirleyici görünümüyle ortaya konulmaktadır.