Bir Müfessir Olarak İmam Taberî ve Tefsir Metodolojisi

İslâm âlimleri arasında kişiliği, ilmî şahsiyeti ve yaptığı çalışmalar ile tanınan Taberî, seçkin bir şahsiyet ve mümtaz bir ilim adamıdır. O’nun hakkında yapılan araştırmalar ve ortaya konulan bilgiler bunu gösterir niteliktedir. O, özellikle tefsir, hadis, fıkıh ve tarih alanlarında yaptığı önemli çalışmalar ile şöhret bulmuş bir âlimdir. Burada özellikle tefsiri bağlamında yapılan farklı çalışmalarda değişik konular ele alınmıştır. Bu bağlamda onun ilmî anlayışı, izlediği metot, tefsirinin kaynakları gibi hususlarda nitelik ve keyfiyet açısından önemli bilgiler ve tespitler ortaya konulmuştur. Taberî’nin tefsirinde âyetler genel manada ve öncelikle Kur’ân ve hadisler ile tefsir edilmiştir. Bundan sonra Sahâbe ve tâbiînden yapılan rivâyetler değerlendirilmiştir. Bol miktarda rivâyet kullanılmıştır. Bunun yanında önceki âlimlerin görüşlerinden de yararlanılmıştır. Her hâlükârda onda diğer her türlü tefsir imkânlarından ve dayanaklarından ilmî usullerle yararlanıldığı söylenebilir. Bu bağlamda müellifin sadece rey ile tefsir yapmayı doğru bulmadığı da zikredilmeye değerdir. Taberî tarafından Câmiu’l-Beyân’da konuların büyük bir vukûfiyetle araştırıldığı ve ortaya konulduğu görülür. Burada yapılan çalışmada ise müellifin derli toplu muazzam tefsirinin bilgi, metot, kaynak gibi pek çok hususta oldukça yol gösterici bir çalışma olduğunun ortaya çıktığını söylemek mümkündür. Kaldı ki bu çalışmada sözü edilen veya edilemeyen pek çok farklı hususun da bu çalışmanın içeriğinde görülebileceğini söylemek gerekir.