KAMBİYO HUKUKUNDA TEMEL BİLGİLER
BÖLÜM
Kambiyo Senetlerine ilişkin Genel Hükümler
BONO’NUN ZORUNLU ŞEKİL ŞARTLARINDAKİ EKSİKLİKLER
Sayfa No
BONO VE ÇEKTE TARAFLAR
Keşideci 2
Lehtar 2
Ciranta 2
Hamil 2
Muhatap 2
Aval 2
Avalist 3
Kefil 3
Temlik 3
Temlikname 3
BONO (EMRE MUHARRER SENET)
Bononun Niteliği 4
Bonoda Zorunlu Unsurlar . 4
Şekil Şartları . 4
A- ZORUNLU (KESİN) ŞEKİL ŞARTLARI
1) Senet metninde bono ya da emre muharrer senet kelimesi 4
2) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadi 4
3) Kime veya kimin emrine ödenecek ise (lehtar) onun adı ve
soyadı . 4
4) Senedin tanzim edildiği gün ve yer . 4
5) Senedi tanzim edenin imzası . 5
İçindekiler
x
Sayfa No
B- ALTERNATİF ZORUNLU (MECBURİ) ŞEKİL ŞARTI
1) Vade . 5
2) Ödeme yeri 5
BONO’NUN ZORUNLU ŞEKİL ŞARTLARINDAKİ EKSİKLİK
1) Senet metninde bono ya da emre muharrer senet kelimesinin
olmaması . 5
2) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadi . 6
3) Kime veya kimin emrine ödenecek ise (lehtar) onun adı ve
soyadı 6
4) Senedin tanzim edildiği gün ve yer . 7
5) Senedi tanzim edenin imzası . 7
ALTERNATİF ZORUNLU (MECBURİ) ŞEKİL ŞARTI
EKSİKLİK
1) Vade 7
2) Ödeme yeri 8
BONODA CİRO
Ciroda şekil şartı 8
Tam ciroda . 9
Beyaz ciroda 9
CİRONUN ÇEŞİTLERİ
Temlik cirosu . 9
Tahsil cirosu . 9
Rehin cirosu . 10
BONODA DEVİR USULÜ
Nama yazılı senet . 10
Emre yazılı senet 10
Hamiline yazılı senet 11
Alacağın temliki . 11
Bonoda ibraz 12
Protesto 13
Zamanaşımı 14
Zamanaşımının kesilmesi . 14
İçindekiler
xi
Sayfa No
ÇEKTE GEÇERLİLİK ŞARTLARI
A- ZORUNLU (KESİN) ŞEKİL ŞARTLARI . 14
B- ALTERNATİF ZORUNLU (MECBURİ ŞEKİL ŞARTLARI) . 15
ÇEK . 15
Çekin niteliği . 15
ÇEKTE ZORUNLU UNSURLAR
Çekte şekil şartı 16
Çek kelimesi. 16
Kayıtsız şartsız belli bir bedelin ödenmesi için havale 16
Ödeyecek kimsenin “muhatabın” ad ve soyadı 16
Keşide tarihi ve yeri . 16
Keşidecinin imzası . 16
ALTERNATİF ZORUNLU (MECBURİ ŞEKİL ŞARTLARI)
Ödeme yeri 16
Çekte Ciro 17
Çekte İbraz . 17
Çekte DEVİR . 17
Emre yazılı çekler 17
Nama yazılı çekler . 17
Hamiline yazılı çekler 18
Çekte zamanaşımı 18
Zamanaşımını kesen işlemler . 18
Zamanaşımını kesmeyen işlemler 18
ÇEKTE MÜRACAAT BORÇLULARI . 19
BONODA MÜRACAAT BORÇLULARI 20
Müracaat hakkının kapsamı . 21
A) Son hamilin müracaat yoluyla borçlulardan . 21
B) Ödeyen müracaat borçlusunun müracaat haklarının kapsamı . 22
İçindekiler
xii
6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU
BÖLÜM
Madde No Sayfa No
BONO VEYA EMRE MUHARRER SENET
A) Unsurlar . 776 . 23
B) Unsurların bulunmaması 777 . 41
C) Uygulanacak hükümler 778 . 44
D) Düzenleyenin sorumluluğu 779 . 52
ÇEKLERİN DÜZENLENMESİ VE ŞEKLİ
A) ŞEKİL
I- Unsurlar (Çek) . 780 . 53
II- Unsurların bulunmaması 781 . 62
B) MÜNFERİT UNSURLAR
I- MUHATAP
Muhatap olma ehliyeti . 782 . 63
Karşılık . 783 . 64
II- Kabul yasağı 784 . 67
III- Kimin lehine çekilebileceği (Çek) . 785 . 67
IV- Faiz şartı . 786 . 69
V- Adresli ve yerleşme yerli çek . 787 . 69
DEVİR
A) Devredilebilirlik . 788 . 69
B) CİRO
I- Genel olarak . 789 . 71
II- Hak sahipliğini ispat görevi . 790 . 71
III- Hamile yazılı çek üzerine yapılan ciro . 791 . 77
C) Elden çıkan çek 792 . 77
D) Protestodan ve ibraz süresinin geçmesinden
sonraki ciro . 793 . 78
İçindekiler
xiii
Madde No Sayfa No
ÖDEME VE ÖDEMEME
A) ÖDEME
I- Aval. 794 . 82
II- Mucceliyet 795 . 83
III- Ödeme için ibraz
Genel olarak 796 . 83
Takvim farklılığı . 797 . 85
Takas odası . 798 . 85
IV- ÇEKTEN CAYMA
Genel olarak 799 . 85
Özel hâller . 800 . 86
V- Ciroların incelenmesi 801 . 86
VI- Yabancı ülke parasıyla ödenecek çek . 802 . 86
VII- ÇİZGİLİ ÇEK
Şekil ve şartları 803 . 86
Hükümleri 804 . 87
VIII- HESABA GEÇİRİLMEK ÜZERE DÜZENLENEN ÇEK
Genel olarak . 805 . 87
Hamilin hakları
a) İflas hâlinde 806 . 87
b) Hesaba geçirilmeme hâlinde 807 . 88
B) ÖDEMEME
I- Hamilin başvurma hakları 808 . 88
II- Protesto 809 . 90
III- Başvurma hakkının kapsamı 810 . 91
IV- Mücbir sebepler . 811 . 91
A) Sahte veya tahrif edilmiş çek . 812 . 92
B) Çekin birden fazla nüsha olarak düzenlenmesi 813 . 92
C) Zamanaşımı 814 . 92
Zamanaşımını kesen işlemler 93
İçindekiler
xiv
Madde No Sayfa No
E) SÜRELER
I- Tatil günleri 816 . 102
II- Sürelerin hesabı 817 . 102
F) Uygulanacak hükümler 818 . 102
KANUNLAR İHTİLAFI
A) Muhatap olma ehliyeti . 819 . 103
B) Şekil ve süreler . 820 . 104
C) Borçlanmaların hükümleri
I- Düzenlenme yeri kanunu . 821 . 104
II- Ödeme yeri hukuku 822 . 104
III- Yerleşim yeri hukuku . 823 . 105
KAMBİYO SENETLERİNE BENZEYEN SENETLER VE
DİĞER EMRE YAZILI SENETLER
A) Emre yazılı senet
I- Tanımı 824 . 105
II- Borçlunun def’ileri . 825 . 105
B) Kambiyo senetlerine benzeyen senetler
I- Emre yazılı havaleler
Genel olarak . 826 . 105
Kabul zorunluluğunun bulunmaması . 827 . 105
Kabulün hükümleri 828 . 106
İcrada uygulanmayacak hükümler . 829 . 106
II- Emre yazılı ödeme vaatleri 830 . 106
C) Cirosu kabil olan diğer senetler . 831 . 106
İçindekiler
xv
İCRA VE İFLAS KANUNUNDA
KAMBİYO SENETLERİNE MAHSUS HACİZ YOLU İLE
TAKİPLERDE UYGULAMA ŞEKLİ
BÖLÜM
Madde No Sayfa No
III. KAMBİYO SENETLERİ (ÇEK, POLİÇE VE
EMRE MUHARRER SENET) HAKKINDAKİ
HUSUSİ TAKİP USULLERİ
Takibin kabulü şartları 167 . 107
Kambiyo senetlerine (çek, poliçe ve emre muharrer senet) özgü
haciz yolu ile yapılacak takip talebi örneği (ihtiyati haciz talepli) . 109
Kambiyo senetlerine (çek, poliçe ve emre muharrer senet) özgü haciz
yolu ile yapılacak -yabancı para borcu nedeniyle- takip talebi örneği . 111
Kambiyo senetlerine (çek, poliçe ve emre muharrer senet) özgü
haciz yolu ile yapılacak takipte ödeme emri 113
Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yoluyla Takipte Ödeme Emri
Kesinleşme Süreci 115
Haciz yolu ile takip
Ödeme emri 168 . 138
Borca itiraz 169 . 158
İtirazın incelenmesi . 169/a . 186
İmzaya itiraz . 170 . 205
Borçlunun kambiyo hukuku bakımından şikâyeti . 170/a . 232
Uygulanacak diğer hükümler 170/b . 278
5941 SAYILI ÇEK KANUNU . 283
ÇEKİN İPTALİ PROSEDÜRÜ 299
KAVRAMLARA GÖRE ARAMA LİSTESİ . 301
