Açıklama

Osmanlı Devleti’nin en kritik bir devrinde otuz üç yıl hükümdarlık yapmış bir padişah için ağır ithamlarda bulunanların sayıları gittikçe azalmakla birlikte, buna mukabil yapılan ağır suçlamalar, iftiralar ve hakaretler entelektüel kesimde tesirini hâlen muhafaza etmektedir.

Devletin çöküşünü otuz sene geciktirdiği, eğitimden sanat ve îmâra kadar yaptığı yenilik ve hizmetlerle, devlet ve millete şeref ve itibar kazandırdığı bilindiği halde böyle bir düşmanlığın sürüp gitmesinde peşin hüküm kadar art niyetlilik de söz konusudur.