Türk edebiyatının ilk ve en önemli tarihî romanlarından biri olan ‘Cezmi’, aşk ve kahramanlığın, esaret ve zaferin iç içe yaşandığı güçlü bir Namık Kemal romanıdır. Kitapta II. Selim döneminde İranlılarla yapılan savaşta yer alan vatansever asker Cezmi’nin başından geçenler anlatılmaktadır. Yaşadığı dönemde yaygın olan romantizm, Namık Kemal’i de etkilemiş, dolayısıyla ilk tarihî roman olarak saydığımız ‘Cezmi’ de bu etki altında kaleme alınmıştır.